Zakazany ogród Stalina. Jak naukowcy (nie) uratowali mieszkańców Leningradu

Autor: Simon Parkin

Rok wydania: 2026

Liczba stron: 384

Okładka: twarda

Format: 15,5 cm x 23,5 cm

Zakazany ogród Stalina – niezwykła historia naukowców z oblężonego Leningradu

Latem 1941 roku niemieckie wojska otoczyły Leningrad i na prawie trzy lata całkowicie odcięły miasto od dostaw żywności. Z głodu zmarło wtedy co najmniej 750 tysięcy osób – niemal co trzeci mieszkaniec miasta. Można było temu zapobiec.
Gdy w ogromnym pośpiechu ewakuowano znajdujące się w Ermitażu największe dzieła sztuki, nikt nie myślał o ochronie drogocennych nasion, przechowywanych w Instytucie Roślin po drugiej stronie ulicy. Zasoby, które zgromadzono w pierwszym w historii banku nasion, mogły uratować nie tylko Leningrad, ale wystarczyłyby do wyeliminowania głodu na całym świecie. O tym, jak bezcenny był to skarb, wiedzieli nie tylko pracujący tam naukowcy, ale też Niemcy, którzy za wszelką cenę chcieli przejąć kolekcję. W mieście, w którym na ulicach ludzie umierali z głodu, botanicy chronili przed kradzieżą i szczurami tony żywności. Stawką były nie tylko lata ich pracy, ale i los przyszłych pokoleń.
*
Opierając się na dotychczas niepublikowanych źródłach, Simon Parkin opowiada niezwykłą i wzruszającą historię ludzi, którzy pozostali w Instytucie Roślin w najciemniejszych dniach oblężenia i ryzykowali życie w imię nauki.

Nieznany epizod II wojny światowej - W 1941 roku niemieckie wojska odcięły Leningrad od świata. Oblężone miasto pogrążyło się w trwającym prawie trzy lata głodzie, który pochłonął życie setek tysięcy mieszkańców. Tylko garstka osób wiedziała, że w tym samym czasie, tuż obok Ermitażu, jest ukrywany skarb, który może odmienić nie tylko losy skazanego na zagładę miasta, lecz także całej ludzkości – pierwszy na świecie bank, gromadzący nie pieniądze, a tony żywych nasion, bulw i orzechów, którymi można było nakarmić umierających leningradczyków. Podczas gdy ludzie ginęli na ulicach, grupa naukowców z leningradzkiego Instytutu Roślin, podjęła dramatyczną decyzję: zamiast ratować siebie, postanowili chronić bezcenne zbiory przed kradzieżą, zniszczeniem i zjedzeniem. Ich wybór stał się jednym z najbardziej niezwykłych aktów poświęcenia w historii XX wieku.

Heroizm w cieniu głodu - Dziennikarz Simon Parkin, opierając się na niepublikowanych wcześniej źródłach, listach i wspomnieniach, rekonstruuje losy wybitnego botanika Nikołaja Wawiłowa i jego współpracowników. Autor pokazuje, jak w najciemniejszych dniach oblężenia Leningradu, naukowcy ryzykowali życie, by ocalić przyszłość rolnictwa i bioróżnorodności. Jak oceniły ich kolejne pokolenia?

Dlaczego warto przeczytać tę książkę? - „Zakazany ogród Stalina” to nieznana karta historii II wojny światowej, która rzuca nowe światło na dramat oblężonego miasta. Ale to także chwytająca za serce opowieść o odwadze, etyce i poświęceniu, które stały się ponadczasową lekcją. Bogato udokumentowana narracja, która łączy rzetelność historyczną z emocjonującą fabułą.

O autorze – Simon Parkin to brytyjski dziennikarz i pisarz, którego teksty ukazują się m.in. w The Guardian i The New Yorker. Specjalizuje się w reportażu historycznym i literaturze faktu, w której łączy skrupulatne badania z narracyjną lekkością. Jego książki zdobywają uznanie zarówno krytyków, jak i czytelników, a „Zakazany ogród Stalina” jest jednym z najbardziej poruszających przykładów jego twórczości. 

(opis wydawcy)

Spis treści: 

Od autora /9

Prolog /13

Część I

1. Odkrywca znika /21

2. Niechciany skarb /36

3. Szpiedzy i zdrajcy /51

4. Pociąg donikąd /66

5. Nie zostawimy ani jednego ziemniaka /82

6. Miasto ognia /94

Część II

7. Sto dwadzieścia pięć gramów /109

8. Miasto lodu /131

9. Milczenie aniołów /148

10. Nie zapomnij, jak się nazywam /165

11. Droga łaski /177

12. Miasto ogrodów /193

Część III

13. Bić, bić i jeszcze raz bić  /213

14. Kołchoz na linii frontu /229

15. Komando nasienne /243

16. Dwadzieścia cztery salwy /257

17. Zamek łupów /270 

Post scriptum  /285

Posłowie  /303

Lista pracowników  /317

Podziękowania /327

Opisy i źródła zdjęć /329

Bibliografia /331

Indeks /337

Przypisy /345